سميره مختار الليثي ( مترجم : محمد حاجى تقى )
452
جهاد الشيعة في العصر العباسي الأول ( جهاد شيعه در دوره اول عباسى ) ( فارسى )
عقب نشست « 1 » و در آنجا پنهان شد . همچنين يارانش در مناطق همجوار پراكنده شده ، به نفع او دعوت كردند . عبد اللّه بن طاهر از مكان اختفاى محمد بن قاسم خبردار شد و تصميم گرفت كه مجددا با محمد نبرد كند . وى كار اين علوى شورشى را به يكى از فرماندهان بزرگ خود ، ابراهيم بن غسان بن فرح عودى واگذار كرد ، و او توانست محمد بن قاسم را شكست داده ، دستگير كند و به نيشابور بياورد و به عبد الله بن طاهر تسليم نمايد . « 2 » عبد اللّه بن طاهر اين علوى شورشى را مدت سه ماه در نيشابور نگاه داشت . او مىخواست خبر محمد را بر مردم پوشيده نگه دارد تا جمع نشوند و به نفع او قيام نكنند ؛ چرا كه بسيارى از اهالى نواحى مختلف خراسان با او بيعت كرده بودند . « 3 » ابن طاهر هر شب قاطرهايى را كه محملهايى بر آنها نصب بودند ، از نيشابور به مناطق گوناگون مىفرستاد تا مردم گمان كنند اسير را نزد خليفه مىبرند . بالأخره در يك شب تاريك به سردار خود ، ابراهيم بن غسان دستور داد كه محمد بن قاسم را نزد معتصم به بغداد ببرد . « 4 » معتصم دستور داد كه روپوش محمل را از چارپايى كه محمد بن قاسم را حمل مىكند بردارند و عمامه از سر او برگيرند و با سر برهنه ، وارد شهرش كنند تا حقير و خوار شود . محمد بدين شكل در اواخر ماه ربيع الثانى سال 219 وارد بغداد شد . « 5 »
--> ( 1 ) . نسا شهرى است در خراسان ، دليل نامگذارى آن اين است كه چون مسلمانان خراسان را فتح كردند ، به سمت نسا آمدند و ديدند همه مردان گريخته و فقط زنان باقى ماندهاند . آنان چون وارد شهر شدند مردى را در آن نديدند و گفتند : اينها فقط زناناند و ما را با زنان سر جنگ نيست . پس كار نسا را تا مردانش بازگردند ، به حال خود رها كردند و رفتند . به اين سبب اين شهر را نسا و منسوبين به آن را نسايى ناميدند . ( ر . ك : ياقوت حموى ، معجم البلدان ، ج 8 ، ص 282 - 283 ) ( 2 ) . اصفهانى ، مقاتل الطالبيين ، ص 582 / تاريخ طبرى ، ج 7 ، ص 224 . حاكم نسا به يكى از افراد محمد بن قاسم ده هزار درهم رشوه داد و او جاى محمد را نشان داد . ( 3 ) . اصفهانى ، مقاتل الطالبيين ، ص 584 . ( 4 ) . اصفهانى مىنويسد كه محمد بن قاسم به بغداد برده شد ( مقاتل الطالبيين ، ص 584 ) اما طبرى مىنويسد كه اين علوى انقلابى بهطورى كه گفتهاند در سامرا زندانى شد . ( تاريخ الطبرى ، ج 7 ، ص 224 ) در اين روايت ترديد است ؛ زيرا طبرى روايت مىكند كه ابن قاسم را در ربيع الآخر سال 219 نزد معتصم آوردند ، درحالىكه معروف است كه نقشه شهر سامرا را معتصم در سال 221 ق كشيد . ( ر . ك : ياقوت حموى ، معجم البلدان ، ماده سامرا ) ( 5 ) . تاريخ طبرى ، ج 7 ، ص 224 / اصفهانى ، مقاتل الطالبيين ، ص 584 .